سه شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۷
گزارش کوتاه از جنگ ایران و عراق
جنگ آغاز شد!
امام(ره) فرمودند: آن روز که مسئله (هجوم عراق) جدی شد، به تمام اینها (ارتش و سپاه) به طور جدی امر می‌کنم که عمل بکنند و عراق را سر جای خودشان بنشانند.

محسن رشید در گزارشی کوتاه پیرامون جنگ تحمیلی و زمینه آغاز آن اینگونه می‌نویسد که: جنگ در حالی آغاز شد که هنوز بیش از 19 ماه از آغاز انقلاب نگذشته بود، نظام جمهوری اسلامی تثبیت نشده بود و در گوشه و کنار کشور حوادث مختلفی رخ می‌داد. سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی به همراهی نیروهای مردمی مأموریت تأمین امنیت در داخل کشور را به عهده داشتند و ارتش همچنان انطباق با وضعیت جدید و انقلابی فاصله بسیار داشت.

در همین حال بحران مناطق کردنشین تمام توان آزاد سپاه و نیز درصدی توان موجود ارتش را درگیر کرده بود. تحلیل فرماندهان نظامی مبنی بر عدم احتمال هجوم سراسری ارتش عراق، موجب بی‌توجهی به پدافند جبهه میانی و جبهه جنوبی شده بود. لذا هنگام هجوم سراسری عراق، نیروی خودی به طور کامل غافل‌گیر شد. به عبارت دیگر، درک نیروهای انقلابی از ماهیت دشمن و قریب‌الوقوع دانستن حمله سراسری عراق، تا زمان اشغال منطقه خان‌لیلی، هرگز مورد تائید فرماندهان عالی نظامی کشور قرار نگرفت و از آن تاریخ به بعد نیز بسیج تجهیزات و یگان‌ها نیز پس از آنکه پیشروی دشمن متوقف شده بود، وارد منطقه عملیاتی شدند. به عبارت دیگر در بعد استراتژی، به علت عدم تشخیص تلاش اصلی دشمن و در بعد تاکتیک با تدبیر دادن زمین به منظور گرفتن زمان، زمین‌های ارزشمندی ار دست رفت.

در هر دو جبهه جنوبی و میانی اوضاع به شدت نامناسب بود. نیروی اندکی در برابر 10 لشکر عراق آرایش داشتند. تنها چیزی که می‌توانست توازن را به نفع خودی برگرداند، استفاده از توان و روحیه انقلابی بود، یعنی همان چیزی که دشمن روی آن حسابی باز نکرده بود و از قضا فرماندهان عالی نظامی نیز به علت نوع اندیشه خود، کارایی نیروی انقلابی را نشناخته و به آن میدان نمی‌دادند. در عین حال این نیرو به دلیل ویژگی خود، در همان روزهای اول جنگ متناسب با وضعیت جدید ظهور کرد و در گلوگاه‌ها در برابر ارتش عراق ایستاد و در نقاطی چون خسروی، باباهادی، فکه، گیلان‌غرب، شمال اهواز، سوسنگرد، آبادان و از همه مهمتر خرمشهر حماسه آفرید، و با مقاومت جانانه خود مسیر جنگ را تغییر داد.

به این ترتیب دیری نپایید که با تشکیل هسته‌های مقاومت، متشکل از مردم و نیروهای مسلح انقلابی اعم از سپاه و عناصری از ارتش حرکت ماشین جنگی عراق سد شد. ارتش دشمن برای تصرف سرزمین‌های گسترده‌ای چون غرب شوش و دزفول، شمال خرمشهر و جنوب اهواز، همچنین کوهستان‌های جبهه‌های میانی با مشکل چندانی مواجه نگردید، اما در تصرف شهرها با مقاومت جدی مواجه شد و نتوانست اهداف خود را کامل کند.

گیلان‌ غرب در ششم مهر 1359 شاهد مقابله شیرمردان هوانیروز ارتش به فرماندهی شهید شیرودی، در تکمیل قیام مردم در برابر دشمن بود. رأس ستون دشمن را مردم و سپاه متلاشی کردند و عقبه آن را هوانیروز منهدم کرد و بدین ترتیب دشمن از شهر بیرون رانده شد.

اهواز در آستانه سقوط قرار گرفته بود. دشمن در 1359/7/8 به چند کیلومتری اهواز رسیده بود که با هشدار امام و شبیخون پاسداران اهواز به فرماندهی شهید غیوراصلی قوای دشمن منهدم شد و اهواز از خطر سقوط نجات یافت.

سوسنگرد در روز هفتم جنگ سقوط کرد. دشمن با استفاده از عدم حضور نیروهای خودی، در ششم مهر 1359 وارد سوسنگرد شد و پس از اشغال، نگهداری آن را به عناصر خلق عرب واگذار کرد، اما 4 روز بعد شهر به دست پاسداران آزاد شد. در تاریخ 24 آبان 1359 ارتش عراق مجدداً سوسنگرد را از سه طرف محاصره کرد و از جنوب و غرب داخل شهر نفوذ کرد لیکن به دلیل مقاومت عده‌ای از نیروهای ارتش، سپاه و ژاندارمری، نتوانست شهر را اشغال کند. در عین حال دشمن 48 ساعت کوشید تا محاصره شهر را کامل و آن را تصرف کند. مقاومت 48 ساعته مدافعان سوسنگرد با حمله‌ای که نیروهای خارج از شهر طرح‌ریزی و اجرا کردند، به نتیجه رسید، محاصره شکسته شد و دشمن مجبور به عقب‌نشینی گردید.

در خرمشهر حماسه بزرگی آفریده شد. دشمن که از شلمچه تا پل‌ نو را ظرف 4 روز طی کرده بود، نتوانست از پل نو تا پل خرمشهر - آبادان را در کمتر از 31 روز طی کند و با تلفات فراوان به این پل دست یافت. بدین ترتیب مقاومت 35 روزه نیروهای مردمی تا چهارم آبان 1359 در دروازه‌ها و کوچه‌های خرمشهر چندین یگان دشمن را منهدم کرد. در این مدت مناطقی چون پاسگاه دوربند، پل‌نو، پلیس‌راه، صددستگاه، ساختمان‌های پیش ساخته، کوی طالقانی، کشتارگاه، میدان راه‌آهن، گمرک و بندر، خیابان چهل متری و فرمانداری نقاط مقاومت شناخته می‌شد و مسجد جامع شهر مرکز فرماندهی و سمبل مقاومت بود.

آبادان هیچ‌گاه به دست دشمن نیفتاد، دشمن تا آستانه شهر نفوذ کرده بود. چیزی نمانده بود که محاصره کامل شود و شهر سقوط کند. لیکن حضور ناگهانی نیروهای مسلح انقلابی، دشمن را در جنوب بهمن شیر تارومار کرد و آنها را به شمال این رودخانه راند تا محاصره 330 درجه‌ای آبادان به 270 درجه کاهش یابد.

با انسجام، گسترش و قوت روز افزون مقاومت‌های مردمی و نیروهای مسلح انقلابی که با کندی حرکت دشمن و بروز شعف‌های ارتش عراق و تضعیف روحیه سربازان عراقی همزمان بود، نیروهای مدافع جمهوری اسلامی به تدریج با کسب توانایی اجرای عملیات ایذایی، شبیخون و محدود، توانستند دشمن را متوقف آرامش او را سلب کنند. به این ترتیب ارتش عراق قبل از دستیابی کامل به اهداف خود، مجبور به توقف شد و مقاومت رزمندگان اسلامی که روز به روز از قدرت بیشتری برخوردار می‌شد، پدافند ناقصی را به دشمن تحمیل کرد.

*گاه شمار اشغال شهرها و مناطق

1359/7/1 : اشغال سومار

1359/7/2: اشغال نفت شهر و مهران، نفوذ دشمن به سرپل ذهاب و سپس عقب‌نشینی از آن

1359/7/3: اشغال موسیان

1359/7/4: اشغال بستان

1359/7/5: اشغال قصر شیرین، پیشروی دشمن تا پل نادری و اشغال منطقه غرب دزفول (غرب کرخه)، تپه‌های رادار و جاده دهلران - دزفول؛ نفوذ دشمن به گیلان‌غرب

1359/7/8: پیشروی دشمن تا 15 کیلومتری اهواز و اشغال منطقه غرب کارون، جفیر، کرخه‌کور، پادگان حمید، جاده خرمشهر - اهواز و جاده اهواز - حمیدیه

1359/7/9: کاهش حلقه محاصره اهواز

1359/7/10: آزادی بستان و سوسنگرد

1359/7/18: نفوذ دشمن به دهلران و سپس عقب‌نشینی از آن

1359/7/19: عبور دشمن از کارون، اشغال جاده اهواز - آبادان، تکمیل محاصره خرمشهر و آغاز محاصره آبادان

1359/7/23: اشغال جاده آبادان-ماهشهر و تنگ شدن حلقه محاصره آبادان

1359/8/4: دسترسی دشمن به مسجد جامع خرمشهر، اشغال خرمشهر

1359/8/8: نفوذ دشمن در جزیره آبادان

1359/8/9: عقب‌راندن دشمن از جزیره آبادان

1359/8/26: آزادی مجدد سوسنگرد

1359/9/27: تصرف ارتفاعات غرب مریوان

1359/10/26: تصرف نوسود

1359/10/27: اشغال هویزه

* روزشمار سیاسی نخستین هفته جنگ

31 شهریور 1359- هجوم سراسری عراق در ساعت 14:20 با آغاز تک گسترده هوایی به تهران و سایر شهرهای ایران آغاز شد و سپس یگان‌های زمینی ارتش عراق از شمال قصر شیرین تا آبادان حمله سراسری خود را شروع کردند.

امام خمینی ضمن هشدار به گروه‌های مخالف نظام و برحذر داشتن آنان از برپایی اغتشاشات در آستانه بازگشایی مدارس، فرمود: گمان نکند ملت ما که دولت و ارتش ایران عاجز از این است که جواب به اینها (عراقی‌ها) بدهد... ملت ما نباید خیال بکند که جنگی شروع شده است و ... دست و پای خود را گم کنیم... یک بمبی اینجا انداخته و فرار کرده ... یک دزدی آمده سنگی انداخته و فرار کرده ... آن روز که مسئله (هجوم عراق) جدی شد، به تمام اینها (ارتش و سپاه) به طور جدی امر می‌کنم که عمل بکنند و عراق را سر جای خودشان بنشانند. ما جرممان این است که با آمریکا مخالف هستیم ... سربازهای ارتش عراق و صاحب منصب‌های ارتش عراق باید بدانند که جنگ با ایران، جنگ با اسلام است، جنگ‌ با قران است، جنگ با رسول‌الله است و این از اعظم محرماتی است که خدای تبارک و تعالی نمی‌گذرد از او.

- مذاکرات هیئت اعزامی عراق با مأموران بلند پایه شوروی در مسکو آغاز شد.

- ادموند ماسکی وزیر خارجه آمریکا از نمایندگان کشورها خواست از ایران بخواهند گروگان‌های امریکایی در ایران را آزاد کنند. او گفت: در گیری ایران و عراق در دستور ملاقات وی با آندره گرومیکو وزیر خارجه خارجه شوروی قرار دارد.

1 مهر 1359 - کارتر رئیس جمهور آمریکا گفت: جنگ ایران و عراق ممکن است به آزادی گروگان‌های امریکایی منجر شود. از طرفی این جنگ می‌تواند ایران را در مورد لزوم صلح و قبول قوانین بین‌المللی متقاعد سازد.

- سخنگوی کاخ سفید امریکا گفت: آمریکا امیدوار است، شوروی در این زد و خورد دخالت نکند.

- سخنگوی دولت آمریکا گفت دولتش نگران بالا گرفتن جنگ ایران و عراق است و امیدوار است این درگیری هیچ واکنشی روی گروگان‌های آمریکایی نداشته باشد.

- برژینسکی مشاور امنیت ملی آمریکا گفت: اکنون باید کاری کرد که مدارس دوباره به صورت سنگر مبارزه علیه رژیم ارتجاعی خمینی درآید. باید دانش‌آموزان و حکومت پاسداران را رو به روی هم قرار دهیم.

- امام خمینی طی فرمانی 7 ماده‌ای، موقعیت قوای مسلح و فرمانده کل قوا (بنی‌صدر) را تحکیم بخشید و مردم، جراید، نهادهای قضایی و دولتی را از هرگونه اقدامی که به تضعیف قوای مسلح منجر شود بر حذر داشت. امام همچنین با دعوت مردم به وحدت، به اقشار مختلف تاکید کرد دست از اختلافات جزئی بردارند.

- مناخیم بگین نخست وزیر رژیم صهیونیستی گفت: ما از درگیری ایران و عراق شدیدا شادمان هستیم، ولی واقعیت این است که خطری جدی منطقه را تهدید می‌کند.

- اسحاق شامیر وزیر خار جه اسرائیل گفت: جنگ ایران و عراق ادامه صدور نفت را به غرب بیش از مناقشه اعراب و اسرائیل به خطر خواهد انداخت.

- دبیرکل سازمان ملل از ایران و عراق خواست به خون‌ریزی خاتمه دهند.

- حبیب شطی دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی طی پیامی به ایران و عراق خواستار آتش‌بس فوری در جنگ شد.

- رادیو آمریکا: روابط عراق با شوروی، با تهاجم نظامی شوروی به افغانستان، تا حدودی به سردی گرایید. با وجود این روابط دو کشور براساس پیمان دوستی و همکاری 1972، ادامه دارد. عراق برای دریافت وسایل مورد نیاز خود از شوروی با مشکلی روبه‌رو نیست.

- رادیو لندن: عراق از موضع خود مبنی بر رد مذاکرات صلح با اسرائیل فاصله گرفته و ارتباط خود را با شوروی کم و با کشورهای محافظه کار عرب، از جمله کویت و عربستان گسترش داده است. برای عراق، ایستادگی در مقابل ایران، بهترین راه جهت کسب اعتبار در میان ملل عرب است.

2 مهر 1359 - سفید ایران در مسکو از شوروی خواست صدور اسلحه به عراق را متوقف سازد و تجاوز عراق را محکوم کند. وی گفت: بی‌طرفی شوروی در صورت ادامه ارسال سلاح به عراق، مفهومی ندارد.

- یک مقام ژاپنی امکان هرگونه مداخله امریکا و شوروی در جنگ ایران و عراق را مردود دانست و معتقد است عراق از سلسه جبال زاگرس که داخل ایران و در 100 کیلومتری مرز عراق است، فراتر نخواهد رفت.

- در منامه اعلام شد 30 نفت‌کش عظیم، در آن سوی تنگه هرمز متوقف شده‌اند.

- رادیو لندن: عراق از هنگام برقراری صلح میان مصر و اسرائیل، خیال در دست گرفتن رهبری جهان عرب را در سر داشت.

- رادیو آمریکا: اینک که ایران در لبه پرتگاه هرج و مرج انقلابی قرار گرفته، عراق آماده است از آن سود جسته و خود را به کانون قدرت خاورمیانه تبدیل کند.

ادامه دارد...

پاسداشت سی و چهارمین سالگرد هفته دفاع مقدس

*نام و نام خانوادگي :

پست الکترونيکي :

*مطلب :
۱) نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد .
۲) از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد .
۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید .
۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید .
آخرين عناوين
پربازديدها
پربحث ترین ها